على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2364

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عصل ( osl ) ع . ج . اعصل . و سهام عصل : تيرهاى كج . عصل ( asal ) ا . ع . خرزهره . و دفلى . و كجى در بن دم اسب كه تا به باطن دم كه موى ندارد رسيده باشد . و كجى با صلابت و سختى . و كجى دندان و ساق . و درختى كه از خوردن آن شكم شتر روان گردد . عصل ( asal ) م . ع . عصل العود عصلا ( از باب سمع ) : كج گرديد آن چوب خلقة . و نيز عصل : كج گرديدن با صلابت و سختى . عصل ( asal ) و ( esl ) ا . ع . روده . ج : اعصال . عصل ( asel ) ص . ع . كج با سختى و صلابت . و دم كج . ج : عصال . عصلاء ( asl ' ) ص . ع . امراة عصلاء : زن بىگوشت . و شجرة عصلاء : درخت كج . عصلب ( oslob ) و ( aslab ) ا . ع . تواناى درشت اندام بزرگ جثه . عصلب ( oslob ) ا . ع . دراز بالاى مضطرب خلقت . عصلبة ( aslabat ) ا . ع . شدت و سختى خشم . عصلبى ( oslobiyy ) و ( aslabiyy ) ص . ع . تواناى درشت اندام بزرگ جثه . عصلة ( asalat ) ا . ع . واحد عصل يعنى يعنى يك درخت خرزهره . عصلة ( aselat ) ص . ع . شجرة عصلة : درخت كج . عصلج ( asallaj ) ا . ع . مرد كج ساق . عصلد ( aslad ) ا . ع . سخت درشت . عصلوب ( oslub ) ا . ع . تواناى درشت اندام بزرگ جثه . عصلود ( oslud ) ا . ع . سخت درشت . عصم ( asm ) م . ع . عصم الرجل عصما ( از باب ضرب ) : ورزيد آن مرد و كسب كرد . و عصم فلان اليه : چنگ زد فلان بوى . و عصم القربة : عصام ساخت براى مشك . و عصم فلان اى الله : باز ماند فلان بلطف خدا از گناه . عصم ( osm ) ا . ع . سپيدى بازوى آهو و مانند آن . ج : اعصام . عصم ( osm ) و ( osom ) ا . ع . باقى ماندهء اثر حنا و خضاب و قطران و جز آن در دست و پا . عصم ( osom ) ع . ج . عصام . عصم ( asam ) م . ع . عصم الظبى عصما ( از باب سمع ) : سپيد گرديد دست آن آهو . عصم ( esam ) ع . ج . عصمة . و ج . عصمة و عصمة . عصماء ( asm ' ) ص . ع . مؤنث اعصم يعنى ماده آهوئى كه يكدست يا هر دو دستش سپيد باشد و باقى اندام آن سياه و يا سرخ . عصمات ( asam t ) ا . ع . ج . عصمة . عصمة ( esmat ) ا . ع . بازداشتگى از گناه و جز آن . ج : عصم . و قيل : العصمة عند اهل الحق ملكة ربانية تمنع من فعل المعصية و الميل عليها مع القدرة عليه . عصمة ( esmat ) م . ع . عصمه الله من المكروه و المعصية عصمة ( از باب ضرب ) : باز داشت و نگاهداشت او را خداوند از گناه و معصيت و جز آن . و عصم الطعام فلانا : باز داشت فلان را طعام از گرسنگى . مر . عصم . عصمة ( esmat ) و ( osmat ) ا . ع . قلاده و گردن بند و حمايل . ج : عصم و اعصم و عصمة و اعصام . عصمت ( esmat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پاكدامنى و نبناد و ناآلودگى بگناه . و زن با عصمت : زن پاك‌دامن كه دامن آن بهيچ‌گونه فسق و فجور و معصيتى آلوده نشده باشد . و عصمت كبرى : فاطمهء زهرا سلام اللّه عليها . عصمة ( osmat ) ا . ع . قلاده و گردن بند سگ . ج : اعصام و عصمات . و سپيدى بازوى آهو و مانند آن و سپيد شدگى دست و پاى آهو و بز كوهى . عصمة ( asamat ) ع . ج . عصمة و عصمة . عصمتيان ( esmatiy n ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انبيا و اوليا . و ملائكه : و خلوت نشينان و اهل عزلت . و مخدرات . و مريم مادر عيسى . عصمور ( osmur ) ا . ع . چرخ چاه . و دول چاه . عصنصى ( asans ) ا . ع . سست و نرم و ضعيف . عصو ( asv ) م . ع . عصاه عصوا ( از باب نصر ) : زد او را بعصا . و عصا الجرح : بست آن زخم را . و عصوته : چيره شدم بر وى در نبرد با عصا . و عصوت القوم : فراهم آوردم آن گروه را بر خير و يا بر شر . عصواد ( esv d ) و ( osv d ) ص . ع . رجل عصواد : مرد سخت دشوار خوى . و امراة عصواد : زن سخت دشوار خوى و داراى بدى و شر . و زن كم‌گوشت . و كذلك رجل عصواد و امراة عصواد . ج : عصاويد . عصواد ( esv d ) ا . ع . وقعوا فى عصواد : در امر بزرگ و سخت افتادند . ج : عصاويد . عصواد ( esv d ) ص . ع . ورد عصواد : و رد دشوار و با تعب و رنج .